5651 Sayılı Kanun Nedir?
5651 sayılı "İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun", 2007 yılında yürürlüğe girdi. Kanun ve buna bağlı yönetmelikler; internet erişimi sağlayan kurumların, bir suç soruşturmasında "o saatte bu IP adresini hangi cihaz kullanıyordu?" sorusuna cevap verebilecek kayıtları tutmasını amaçlar.
Uygulamada bu, ağınızdaki cihazlara dağıtılan IP adreslerinin zamanla birlikte kaydedilmesi ve bu kayıtların sonradan değiştirilmediğinin ispatlanabilmesi anlamına gelir.
Kimleri Kapsar?
Mevzuatta "toplu kullanım sağlayıcı" olarak tanımlanan; kişilere belirli bir yerde ve belirli bir süre internet kullanım imkânı sunan herkes kapsamdadır. Tipik örnekler:
- Misafirlerine Wi-Fi sunan oteller, kafeler, restoranlar, hastaneler ve alışveriş merkezleri,
- Ziyaretçi veya misafir ağı bulunan fabrikalar, plazalar ve ofisler,
- Öğrencilerine ya da kursiyerlerine internet sağlayan eğitim kurumları,
- Yaygın yoruma göre çalışanlarına internet erişimi sağlayan şirketler.
Hangi Kayıtlar Tutulmalı?
Toplu kullanım sağlayıcılar için temel yükümlülük iç IP dağıtım kayıtlarının tutulmasıdır. Bu kayıtlar en az şu bilgileri içermelidir:
- Cihaza verilen IP adresi,
- Cihazın MAC adresi,
- IP adresinin verildiği başlangıç ve bitiş zamanı.
Kayıtların elektronik ortamda tutulması, doğruluğunun, bütünlüğünün ve gizliliğinin sağlanması gerekir. Yönetmelik iç IP dağıtım kayıtları için bir yıllık saklama öngörür; birçok kurum güvenli tarafta kalmak için iki yıl saklamayı tercih eder.
Zaman Damgası ile İmzalama Neden Gerekli?
Düz bir metin dosyasında tutulan log, sonradan kolayca değiştirilebilir. Bu nedenle loglar, güvenilir bir zaman damgası hizmet sağlayıcısı (örneğin TÜBİTAK Kamu Sertifikasyon Merkezi) üzerinden zaman damgası ile imzalanır. Böylece log dosyasının belirli bir tarihte var olduğu ve o tarihten sonra değiştirilmediği matematiksel olarak ispatlanabilir.
İmzalama genellikle günlük olarak otomatik yapılır: gün sonunda o günün log dosyası oluşturulur, özeti (hash) alınır ve zaman damgası ile imzalanarak arşive kaldırılır.
Teknik Olarak Nasıl Kurulur?
Tipik bir 5651 altyapısı üç parçadan oluşur:
- Kayıt kaynağı: IP dağıtımını yapan cihaz; çoğu işletmede FortiGate gibi bir güvenlik duvarı ya da DHCP sunucusu.
- Log toplama: Kayıtların Syslog ile merkezi bir log sunucusuna veya FortiAnalyzer gibi bir log yönetim ürününe gönderilmesi.
- İmzalama ve arşiv: Günlük dosyaların zaman damgası ile imzalanması ve yedeklenmiş bir alanda saklanması.
Misafir ağları için ek olarak SMS doğrulamalı bir karşılama sayfası (hotspot) kurulması, kullanıcı ile cihaz arasındaki bağın kurulmasını kolaylaştırır.
Kendi Altyapınızı Kontrol Etmek İçin 6 Soru
- Misafir ağı kurumsal ağdan ayrı (ayrı VLAN) mı?
- DHCP kayıtları merkezi bir yere gönderiliyor mu?
- Loglar her gün zaman damgası ile imzalanıyor mu?
- İmzalı dosyalar en az bir yıl, yedekli olarak saklanıyor mu?
- Log sunucusu dolduğunda veya imzalama durduğunda sizi uyaran bir mekanizma var mı?
- Talep geldiğinde belirli bir tarih ve IP için kaydı dakikalar içinde bulabiliyor musunuz?
Bu sorulardan birine "hayır" ya da "bilmiyorum" diyorsanız, altyapınızı gözden geçirmenin zamanı gelmiş demektir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Mevzuat ve idari para cezası tutarları değişebileceğinden, kendi durumunuzu hukuk danışmanınızla teyit etmenizi öneririz.