3-2-1 Kuralı Nedir?
3-2-1, veri kaybına karşı yıllardır kullanılan basit ama etkili bir kuraldır:
- 3 kopya veri: biri asıl veri, ikisi yedek,
- 2 farklı depolama ortamı: örneğin sunucu diski ve ayrı bir NAS,
- 1 kopya şirket dışında: bulutta ya da başka bir lokasyonda.
Böylece tek bir disk arızası, tek bir cihaz hatası veya binada yaşanacak bir yangın verilerinizin tamamını kaybetmenize yol açmaz.
Fidye Yazılımları Yedekleri Neden Hedef Alır?
Günümüz fidye yazılımı saldırılarında saldırganlar önce ağda sessizce dolaşır, yedekleme sunucusunu bulur ve yedekleri siler ya da şifreler. Ancak ondan sonra asıl verileri şifreler. Amaç, kurumu "fidyeyi ödemekten başka çaresi yok" noktasına getirmektir.
Bu yüzden ağa sürekli bağlı ve aynı yönetici hesabıyla erişilebilen bir NAS, tek başına yeterli koruma sağlamaz.
Modern Hali: 3-2-1-1-0
Klasik kurala iki ek yapılır:
- 1 kopya değiştirilemez (immutable) veya ağdan ayrılmış (offline) olmalı. Belirli bir süre boyunca kimse, yönetici bile, bu yedeği silemez veya değiştiremez. Veeam'in sertleştirilmiş (hardened) depo özelliği veya NAS cihazlarındaki değiştirilemez anlık görüntüler bu amaçla kullanılır.
- 0 hata: Yedekler düzenli olarak geri yüklenerek test edilmeli ve doğrulama hatası olmamalıdır.
RPO ve RTO: Ne Kadar Veri, Ne Kadar Süre?
Yedekleme planı yapmadan önce iki soruyu yanıtlamak gerekir:
- RPO (kabul edilebilir veri kaybı): En fazla kaç saatlik veriyi kaybetmeyi göze alabilirsiniz? ERP veritabanı için bu genellikle birkaç saattir; dosya sunucusu için bir gün kabul edilebilir.
- RTO (kabul edilebilir kesinti süresi): Sistem çöktüğünde en geç ne kadar sürede tekrar çalışmalı? Üretim planlama sistemi için saatler, arşiv sunucusu için günler olabilir.
Yedekleme sıklığı, saklama süresi ve donanım seçimi bu iki değere göre yapılır.
En Çok Atlanan Adım: Kurtarma Testi
Yedekleme yazılımının "başarılı" demesi, yedeğin geri yüklenebileceği anlamına gelmez. Düzenli aralıklarla:
- Kritik bir sanal sunucuyu izole bir ortamda ayağa kaldırın,
- Uygulamanın (örneğin ERP) gerçekten açıldığını ve verinin güncel olduğunu kontrol edin,
- Geri yüklemenin ne kadar sürdüğünü ölçün ve RTO hedefinizle karşılaştırın,
- Sonucu raporlayın.
Hızlı Kontrol Listesi
- Kritik sistemlerin en az bir kopyası şirket dışında mı?
- Değiştirilemez veya ağdan ayrılmış bir yedek kopyanız var mı?
- Yedekleme sunucusu, alan (domain) yönetici hesabından ayrı kimlik bilgileriyle mi korunuyor?
- Son başarılı kurtarma testinizi ne zaman yaptınız?
- RPO ve RTO hedefleriniz yazılı olarak belirlenmiş mi?